projekt Nr O18

Opis projektu wraz z uzasadnieniem

Projekt zakłada zakup i montaż 4 ławek z oparciami i - jeśli to możliwe - podłokietnikami, o odpowiedniej wysokości, ustawionych w kluczowym ciągu komunikacyjnym Śródmieścia - od strony ul. Curie - Skłodowskiej. Ławki powinny być wykonane z trwałych materiałów, odpornych na warunki atmosferyczne.

Potrzeba umieszczenia ławek do odpoczynku w ciągach komunikacyjnych w Białymstoku wynika z istotnych przesłanek społecznych, zdrowotnych i urbanistycznych. Modelowym przykładem dla mnie są ławki w Granadzie, odwrócone plecami do jezdni, z których chętnie korzystają piesi. Przede wszystkim ławki zwiększają dostępność przestrzeni publicznej dla wszystkich mieszkańców, głównie starszych, osób z niepełnosprawnościami czy rodziców z dziećmi. Możliwość odpoczynku w trakcie przemieszczania się pozwala tym grupom na większą samodzielność i aktywność w mieście. Bez takich udogodnień pokonywanie dłuższych tras pieszo może być dla nich zbyt obciążające.
Kolejnym argumentem jest poprawa komfortu poruszania się pieszych. Ciągi komunikacyjne nie pełnią wyłącznie funkcji transportowej, ale są także przestrzenią codziennego życia. Ławki umożliwiają chwilę wytchnienia, co zachęca do częstszego wybierania ruchu pieszego zamiast transportu samochodowego. To z kolei sprzyja ograniczaniu ruchu drogowego i poprawie jakości powietrza.

Ważny jest też aspekt społeczny. Ławki sprzyjają integracji mieszkańców – stają się miejscem spotkań, rozmów i budowania relacji sąsiedzkich. Dzięki nim przestrzeń miejska staje się bardziej przyjazna i „żywa”, co wpływa pozytywnie na poczucie bezpieczeństwa.
Z punktu widzenia urbanistyki ławki podnoszą jakość zagospodarowania przestrzeni publicznej. Dobrze zaplanowane elementy małej architektury zwiększają estetykę miasta oraz jego funkcjonalność.

Obecnie w centrum Białegostoku infrastruktura spoczynkowa jest niemal wyłącznie przypisana do przystanków autobusowych. Jak zauważa Magdalena Milert w książce „Dla kogo jest miasto”: „Miasto musi oferować miejsca, gdzie można się zatrzymać bez konieczności kupowania kawy”. Brak ławek to bariera architektoniczna. Dla seniora, osoby z niepełnosprawnością czy rodzica z dzieckiem, odległość 500 metrów bez możliwości odpoczynku staje się dystansem nie do pokonania. Spacer badawczy Rady Seniorów z 2025 r. potwierdził tę lukę. Projekt realizuje ideę "miasta 15-minutowego", gdzie przestrzeń publiczna dba o dobrostan użytkownika.

Artykuł trzydziesty drugi Konstytucji RP stanowi, że „nikt nie może być dyskryminowany w życiu politycznym, społecznym lub gospodarczym z jakiejkolwiek przyczyny”. Niezależnie od wieku, sprawności czy ograniczeń w mobilności i percepcji każdy ma prawo do życia w społeczeństwie wolnym od barier. Piesi mogą się czuć wykluczeni. Ławki są w parkach, ale nie w ciągach komunikacyjnych. W Białymstoku powstaje coraz więcej miejsc parkingowych, ścieżek rowerowych, przystanków autobusowych dla osób korzystających z komunikacji miejskiej. W Śródmieściu zlokalizowane są ważne instytucje publiczne., do których osoby w różnym wieku i różnej sytuacji udają się piechotą.

Można spojrzeć na miasto jak na wspólny dom – miejsce, które dba o wszystkich. Takie myślenie oznacza projektowanie go z uwzględnieniem potrzeb różnorodnych grup i codziennych doświadczeń (nie tylko ludzi). Innymi słowy, potrzebujemy nowej perspektywy: odejścia od miasta budowanego dla jednego rodzaju mieszkańca ku miastu otwartemu na wszystkich – niezależnie od płci, wieku czy sprawności.